Historia rodu Ród Greyjoyów

Żelaźni ludzie to lud osobny, a ich początki sięgają wstecz do Szarego Króla, który jest dla wysp tym, czym Bran Budowniczy dla Północy — bohaterem rozdętym ponad wszelką ludzką miarę przez dziesięć tysięcy lat pieśni. Mówi się, że rządził samym morzem przez tysiąc lat i więcej, że wziął za żonę syrenę, że rozpalił pierwszy ogień z płonącego drzewa, i że zabił wielkiego morskiego smoka Naggę i wzniósł swą salę z jej kości. Utopiony Bóg, którego żelaźni ludzie czczą do dziś, był jego patronem; z tej wiary płynie ich ponure wyznanie i jeszcze ponursza pociecha: co martwe, nigdy umrzeć nie może, lecz powstaje na nowo, twardsze i silniejsze.

Z takich legend żelaźni ludzie wywiedli Dawny Obyczaj — życie grabieży i najazdów, brania zamiast handlowania, słonych żon porwanych z obcych brzegów i niewolnych zmuszanych do pracy, jakiej wolni ludzie by nie podjęli. Zapłacić żelazną cenę znaczyło zdobyć coś w walce; zapłacić złotą cenę, samym zakupem, uznawano za mniej niż honorowe. W owych dniach żelaźni ludzie wybierali swych Wysokich Królów na wiecu królewskim kapitanów, każdy dowiedziony grabieżą, jakiej dokonał. Był to twardy, dumny, krwawy sposób życia, i żelaźni ludzie nigdy do końca nie wybaczyli światu, że im go odebrał.

Z czasem wiec królewski ustąpił miejsca dziedzicznym królom, a największą z linii żelaznych ludzi był nie Greyjoy, lecz Hoare — czarnokrwiści królowie, którzy grabili tak daleko, że wykroili sobie władzę nad Dorzeczem stałego lądu, rządząc rozległym królestwem z morza. Ostatni i najpotężniejszy z nich, Harren Czarny, spędził czterdzieści lat i niezliczone tysiące istnień, wznosząc Harrenhal obok Bożego Oka, największy zamek, jaki kiedykolwiek zbudowano w Westeros, jego pięć wielkich wież miało stać tysiąc lat.

Przetrwał jeden dzień. Tego samego ranka, gdy Harren wprowadził się do swej potwornej sali, przybył Aegon Smok na Balerionie i obrócił ją w piec, piekąc Harrena i wszystkich jego synów w ich niezdobytym kamieniu. Wraz z wygaśnięciem rodu Hoare'ów, Aegon uczynił ciekawą rzecz: zamiast mianować zwierzchniego pana, pozwolił żelaznym ludziom wybrać własnego władcę spośród siebie. Wybrali Vickona Greyjoya z Pyke — i tak ród, który był jednym krakenem wśród wielu, wzniósł się, by rządzić całymi Żelaznymi Wyspami, bardziej z zachcianki zdobywcy niż z jakiegokolwiek własnego triumfu.

Jako lordowie wysp pod Żelaznym Tronem, Greyjoyowie dusili się w pokoju, który nie zostawiał miejsca na Dawny Obyczaj. Raz za razem dawny ogień rozgorzał na nowo. Podczas Tańca Smoków, Dalton Greyjoy — Czerwony Kraken, dziki szesnastoletni chłopiec — opowiedział się za czernią i runął na niebronione zachodnie wybrzeże, grabiąc Lannisport i zachodnie morze z zajadłością niewidzianą od pokoleń, biorąc złoto i słone żony, podczas gdy smoki królestwa zabijały się nawzajem daleko stąd. Zginął, jak grabieżcy często giną, z nożem w sobie i podejrzeniem, że ręka słonej żony trzymała rękojeść.

Ponad stulecie później inny kraken spróbował tego samego. Dagon Greyjoy, Lord Pyke, wykorzystał słaby i roztargniony Żelazny Tron, by wypuścić swe długie okręty na zachodnie morza, paląc i grabiąc wybrzeża i Arbor, i przeciwstawiając się królowi i namiestnikowi zarazem przez lata, nim grabież się wyczerpała. Każde takie powstanie kończyło się tak samo — powstrzymane, ograniczone i stłumione. Lecz każde także utrzymywało przy życiu dawne marzenie na wyspach: że pewnego dnia żelaźni ludzie znów mogliby żyć żaglem i mieczem, i żelazną ceną, i spłacić zieleńcom w pełni.

Marzenie zakorzeniło się najgłębiej w Balonie Greyjoyu, Lordzie Żniwiarzu z Pyke, który uwierzył, że urodził się, by przywrócić Dawny Obyczaj i grabieżczą chwałę żelaznym ludziom. Sześć lat w rządy Roberta Baratheona koronował się na Króla Żelaznych Wysp koroną z topieliska i puścił swe długie okręty, by spalić zakotwiczoną flotę Lannisterów i najeżdżać zachodnie wybrzeże. Na chwilę kraken znów wzleciał wolny.

Nie przetrwało to roku. Lordowie zieleńców, tak niedawno wojujący między sobą, zjednoczyli się przeciw niemu z szybkością, jakiej żelaźni ludzie nie przewidzieli. Floty Roberta i Stannisa Baratheona złamały Żelazną Flotę na wodzie; twierdzę Balona, Pyke, zdobyto szturmem, a jego bracia rozproszono albo zabito; jego synów zabito, prócz jednego. Tego ostatniego, chłopca Theona, Balon oddał jako podopiecznego i zakładnika Eddardowi Starkowi z Winterfell — żywy zastaw dobrego zachowania złamanego króla, i ranę na dumie dumnego człowieka, która miała ropieć przez dekadę.