Słowa świata, wyjaśnione

Słownik znanego świata

Co to właściwie znaczy? Słownik od A do Z terminów, które książki uznają za oczywiste — tytuły, obyczaje, magie i żargon Westeros i Essos — każdy z prostą maesterską definicją i odnośnikiem do pełniejszego zapisu tam, gdzie taki istnieje.

41 terminów

A

Andal: Jeden z drugiej fali ludzi, którzy osiedlili się w Westeros, przekraczając wąskie morze długo po Pierwszych Ludziach, przynosząc żelazo, Wiarę Siedmiu i obyczaj rycerstwa. Większość południowych rodów wywodzi od nich swą krew.
Arcymaester: Mistrz Cytadeli, który osiągnął najwyższy stopień w danej dziedzinie nauki, każdy nosząc maskę, pierścień i laskę z metalu związanego z jego dyscypliną. Arcymaesterowie wspólnie rządzą zakonem, który szkoli wszystkich maesterów.Czytaj więcej

B

Bezlicy: Gildia zabójców z Braavos, czcząca boga śmierci, zdolna dzięki swym tajemnym sztukom zmieniać samą twarz. Ich cena jest, jak głosi sława, poza zasięgiem zwykłych ludzi.Czytaj więcej
Bravo: W Braavos młody szermierz, który pojedynkuje się o honor i sławę na nocnych ulicach, walcząc lekkim, cienkim jak igła stylem zwanym tańcem wody, nie ciężkim, pełnopłytowym i mieczowym stylem Westeros.Czytaj więcej

C

Chorąży: Lord albo rycerz zaprzysiężony większemu rodowi, zobowiązany odpowiedzieć na jego wezwanie orężem i ludźmi. Siła wielkiego rodu to w dużej mierze suma chorążych, którzy wywieszają jego barwy.Czytaj więcej
Ciche Siostry: Zakon kobiet zaprzysiężonych Nieznajomemu, obliczu śmierci wśród Siedmiu. Składają śluby milczenia i zajmują się zmarłymi — myjąc, spowijając i przygotowując ciała poległych do pochówku.
Czardrzewo: Blade, czerwonolistne drzewo święte dla dawnych bogów i dla dzieci lasu, o którym mówi się, że jest niemal wieczne. Zielonowidzący z legend potrafili widzieć i mówić przez twarze wyrzeźbione w pniach czardrzew.Czytaj więcej

D

Dawny Obyczaj: Grabieżcze wyznanie żelaznych ludzi: brać mieczem, nie zarabiać monetą czy pracą, i płacić „żelazną cenę” za to, co się posiada. Jego wyznawcy gardzą „zielonymi” obyczajami stałego lądu jako miękkimi.
Dothrakowie: Konni panowie wielkiego morza traw Essos, którzy żyją i walczą z siodła, gardzą murami i okrętami i podążają za wodzami wojennymi zwanymi khalami w konnych hordach liczących dziesiątki tysięcy.Czytaj więcej
Dziki ogień: Lotna, zielona substancja warzona przez alchemików Królewskiej Przystani, która płonie zajadlej niż jakikolwiek zwykły płomień, lgnie i nie sposób jej łatwo ugasić, i staje się jedynie groźniejsza z wiekiem.Czytaj więcej

G

Gaj bogów: Zagajnik utrzymywany w obrębie murów zamku dla czci dawnych bogów, w jego sercu czardrzewo z twarzą wyrzeźbioną w bladej korze. Najstarsze, na Północy, poprzedzają o wiele wieków zamki wzniesione wokół nich.Czytaj więcej

H

Herbatka księżycowa: Wywar z wrotyczu, mięty, piołunu i tym podobnych, zażywany przez kobiety, by zapobiec ciąży albo ją przerwać. Maesterowie i akuszerki znają jej sporządzanie, a proszona bywa ciszej niż większość innych leków.

K

Khal / khaleesi: Dothracki wódz wojenny i jego żona. Khal wiedzie khalasar — swą jeźdźczą hordę — a khaleesi jest jego królową, tytułem prawdziwej godności wśród ludu, który poza tym ceni ponad wszystko mężczyzn i konie.Czytaj więcej
Krwawy jeździec: Wśród Dothraków wojownik zaprzysiężony khalowi jako krwawy brat i osobista straż, ślubujący jechać u jego boku za życia i podążyć za nim w śmierci. Więź ta jest silniejsza niż małżeństwo.Czytaj więcej
Kuglarz: Wędrowny aktor albo grajek. Ponieważ kuglarze malują twarze i udają kogoś, kim nie są, „kuglarstwo” i „kuglarska farsa” bywają w całej opowieści używane na oznaczenie każdego pustego przedstawienia czy oszustwa.

M

Maester: Uczony Cytadeli, który wykuł łańcuch z wielu metali, każde ogniwo to jedna mistrzowska dziedzina, i służy zamkowi jako uzdrowiciel, nauczyciel, doradca i strażnik kruków oraz zapisów. Maester wyrzeka się ziemi, żony i korony.Czytaj więcej
Mamka: Kobieta, która karmi piersią i pielęgnuje cudze niemowlę w miejsce jego matki — powszechna praktyka w szlacheckich domach, gdzie pani domu może nie móc karmić własnego dziecka.
Mleko makowe: Silny narkotyk wyciągany z maku, podawany przez maesterów, by stłumić wielki ból i wymusić sen. Zażywane zbyt swobodnie przytępia umysł i zdobywa własną władzę nad tymi, którzy się na nim wspierają.

N

Najemny miecz: Najęty żołnierz, który walczy za żołd, nie za wierność, często służący w wolnych kompaniach Essos. Wierny, dopóki starcza monety, i sławny z tego, że nie dłużej niż to.Czytaj więcej
Niewolny: Wśród żelaznych ludzi, niewolny sługa wzięty w najeździe — jeniec zmuszony do pracy. Żelaźni ludzie utrzymują, że trzymają niewolnych, nie niewolników — rozróżnienie, które ich niewolni mogą uznać za wątłe.
Nocna Straż (czarni bracia): Starożytne zaprzysiężone bractwo, które strzeże Muru przeciw temu, co leży poza nim, jego ludzie zwani wronami albo czarnymi braćmi za sprawą czarnych płaszczy. Nie biorą żon, nie dzierżą ziem i służą aż do śmierci.Czytaj więcej

P

Pospólstwo: Zwyczajni ludzie — rolnicy, rzemieślnicy, słudzy i robotnicy — w odróżnieniu od wysoko urodzonych lordów i rycerzy. To oni najczęściej giną w wojnach rozpętywanych przez tych możniejszych, a opowieść nigdy nie pozwala o tym zapomnieć.
Prawo gościnności: Starożytne i święte prawo: gdy gość spożył chleb i sól gospodarza pod jego dachem, żadne z nich nie może wyrządzić krzywdy drugiemu. Złamanie go uznaje się za najczarniejszy z grzechów, przeklęty przez bogów dawnych i nowych.Czytaj więcej
Prawo pierwszej nocy: Dawny i w dużej mierze zniesiony obyczaj, mający rzekomo dawać lordowi prawo dzielić łoże z panną młodą swego chorążego w noc jej wesela. Czy kiedykolwiek był tak rozpowszechniony, jak twierdzą opowieści, jest sporne nawet w samej fabule.

S

Septon / septa: Święty mąż albo święta kobieta Wiary Siedmiu, dominującej religii południowego Westeros. Septoni prowadzą nabożeństwa i doradzają lordom; septy często służą jako nauczycielki i towarzyszki wysoko urodzonych dziewcząt.Czytaj więcej
Ser: Honorowy tytuł rycerza, noszony przez każdego człowieka namaszczonego w Wierze i pasowanego mieczem. Zdobywa się go, nie dziedziczy, i nisko urodzony człowiek może go zyskać, podczas gdy syn lorda może go nie posiadać.
Serce-drzewo: Czardrzewo w środku gaju bogów, jego kora biała, liście krwistoczerwone, a w pniu wyrzeźbiona twarz, przed którą wyznawcy dawnych bogów składają śluby i modlitwy.Czytaj więcej
Słowa (słowa rodu): Motto rodu, krótka fraza wyszyta na jego sztandarach, ujmująca jego wyznanie — ostrzeżenie, chełpę albo obietnicę. „Zima nadchodzi” to słowa rodu, nie prognoza pory roku.Czytaj więcej
Smocze szkło (obsydian): Szkło wulkaniczne, zwane przez pospólstwo smoczym szkłem, a przez maesterów obsydianem, cenione przez dzieci lasu i — jak potwierdzają teksty — zdolne zabić Innego. To jedna z niewielu poświadczonych zguby zimnych istot.Czytaj więcej
Stal valyriańska: Rzadka, falisto wzorzysta stal wykuwana zaginionymi sztukami Valyrii, lżejsza, ostrzejsza i mocniejsza niż jakakolwiek zwykła klinga, i — jak obiecują dawne opowieści — zguba mrocznych istot. Sztuka jej wykuwania na nowo jest utracona.Czytaj więcej

T

Tchórz: Tchórz. W wojowniczej kulturze, która ceni odwagę ponad niemal wszystko inne, to jedna z brzydszych obelg, jakie można rzucić na człowieka.
Trup: Zwłoki — człowieka albo bestii — wskrzeszone do zimnego, bezmyślnego półżycia przez Innych, o płonących błękitnych oczach i pozbawione własnej woli. Ogień niezawodnie je niszczy. To martwe wojsko Innych, nie sami Inni.Czytaj więcej

V

Valonqar: Te rozstaje wymieniają śmierci, zakończenia i drogi, którymi w książkach jeszcze nie podążono. Odsłoń je tylko, jeśli znasz obie drogi — albo jeśli nie boisz się wiedzieć.

W

Warg: Zmiennoskóry, który wiąże się z wilkiem i wchodzi w jego umysł, a przez rozszerzenie — pospolita nazwa samego daru. Na dalekiej Północy słowo to wymawia się zarówno jako cud, jak i przekleństwo.Czytaj więcej
Wędrowny rycerz: Wędrowny rycerz bez lorda i bez ziemi, który sypia pod żywopłotami i żyje z wygranych na turniejach oraz najemnej pracy mieczem. Wielu z nich niewiele różni się od rozbójników; nieliczni są najprawdziwszymi rycerzami królestwa.
Wilkor: Wielki wilk, o wiele większy niż pospolity gatunek, rzadko widywany na południe od Muru. To godło rodu Starków, a jego powrót na ziemie ludzi niektórzy odczytują jako omen.Czytaj więcej
Wolny lud (dzicy): Ludy żyjące na północ od Muru, które nie skłaniają czoła przed żadnym lordem i zwą siebie wolnym ludem; „dzicy” to imię, jakie nadają im południowcy. To mężczyźni i kobiety jak wszyscy inni, nie potwory.Czytaj więcej

Ż

Żabojad: Jeden z niewielkich, bagiennych ludów Szyi na Północy, żyjących wśród topieli i trzcin, zatruwających swe strzały, o których obcy niesłusznie sądzą, że są tchórzliwi lub niesamowici.

Z

Zielonowidzący: W wiedzy tajemnej dzieci lasu, rzadki wieszcz ogromnej mocy, zdolny patrzeć oczami zwierząt i czardrzew oraz zerkać poprzez czas. O największych z nich mówi się, że są bardziej legendą niż faktem.Czytaj więcej
Zielonowidzenie: Prorocki dar zielonowidzących: prawdziwe sny i wizje rzeczy minionych, odległych, albo dopiero nadchodzących. Księgi traktują to jako prawdziwą magię, choć jej wizje są, jak wiadomo, zwodnicze i łatwe do błędnego odczytania.Czytaj więcej
Zmiennoskóry: Osoba zdolna wejść w umysł zwierzęcia i nim zawładnąć, patrząc jego oczami i nosząc jego ciało. Ten, kto wiąże się szczególnie z wilkami, zwany jest wargiem. Dar jest rzadki i budzi lęk tam, gdzie się o nim wie.Czytaj więcej

Co znaczy „warg” w Grze o Tron?

Warg to osoba, która potrafi wejść w umysł wilka i nim kierować, widząc jego oczami i nosząc jego ciało. To forma odmieniania, szerszego daru więzi z dowolną bestią, a na dalekiej Północy słowo to wymawia się zarówno z podziwem, jak i jako przekleństwo.

Czym jest prawo gościnności?

Prawo gościnności to starodawne i święte prawo gościny: gdy gość skosztuje chleba i soli gospodarza pod jego dachem, żadna ze stron nie może wyrządzić drugiej krzywdy. Jego złamanie uchodzi za najczarniejszy z grzechów, przeklęty przez starych i nowych bogów — dlatego jego naruszenia tak ciężko odbijają się w tej opowieści.

Jaka jest różnica między maesterem a septonem?

Maester to uczony z Cytadeli — uzdrowiciel, nauczyciel i strażnik zapisów zamku, który kuje łańcuch z wielu metali i wyrzeka się ziem i rodziny. Septon to święty mąż Wiary Siedmiu, dominującej religii południowego Westeros. Jeden służy wiedzy; drugi służy bogom.

Co znaczy „khaleesi”?

Khaleesi to dothrackie słowo oznaczające żonę khala — królową khalasaru, jeżdżącej hordy. Khal to dothracki watażka, a jego khaleesi ma prawdziwą pozycję wśród ludu, który poza tym ceni ponad wszystko mężczyzn i konie.